โครงการ ปลูกหญ้าแฝกอนุรักษ์ผืนดินและบำบัดน้ำในบริเวณพุทธมณฑล

ครงการปลูกหญ้าแฝกอนุรักษ์ผืนดินและบำบัดน้ำในบริเวณพุทธมณฑล
1. หลักการและเหตุผล
        การชะล้างพังทลายของดินเป็นปัญหาที่สำคัญอย่างหนึ่งของประเทศ ซึ่งส่วนใหญ่เกิดจากการที่ผิวดินถูกกัดเซาะจากฝนตกลงมาและน้ำที่ไหลบ่า ทำให้สูญเสียหน้าดินมีผลต่อความเสื่อมโทรมของทรัพยากรดิน พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงตระหนักถึงความสำคัญและความจำเป็นในการป้องกันและแก้ไขปัญหา  จึงพระราชทานพระราชดำริ ความว่า “ให้ใช้หญ้าแฝกในการพัฒนา ปรับปรุงบำรุงดิน ฟื้นฟูดินให้มีความอุดมสมบูรณ์และแก้ปัญหาดินเสื่อมโทรม ดำเนินการขยายพันธุ์ทำให้มีกล้าหญ้าแฝกเพียงพอด้วย ที่สำคัญต้องไม่ลืมหน้าที่ของหญ้าแฝกในการอนุรักษ์ดินและน้ำและเพื่อการรักษาดิน       ให้ทุกหน่วยงานและหน่วยงานราชการที่มีศักยภาพในการขยายพันธุ์ ให้ความรวมมือกับกรมพัฒนาที่ดิน ในการผลิตกล้าหญ้าแฝกและแจกจ่ายกลุ่มเป้าหมายที่ต้องการให้เพียงพอ”
        การกัดเซาะทลายของดินเป็นปัญหาที่สำคัญอย่างหนึ่งของพื้นที่ในบริเวณพุทธมณฑล โดยมีเนื้อที่จำนวน 2500 ไร่ พื้นดิน จำนวน 1,900 ไร่ และพื้นน้ำ จำนวน 600 ไร่ โดยรอบพื้นน้ำทำเป็นแนวเขื่อนป้องกันตลิ่งทรุดตัว ซึ่งส่วนใหญ่ดินแนวเขื่อนทรุดตัวเกิดจากน้ำซึมลอดผ่านแท่นฐานเขื่อนในจำนวนที่มาก จนเกิดการกัดเซาะทำให้เกิดการเคลื่อนตัวของดินแนวเขื่อนขยับออกไปจนเกิดการทรุดตัว ทำให้สูญเสียดินและมีผลต่อ         ความเสื่อมโทรมของดิน และอาจมีผลกระทบต่อสิ่งปลูกสร้าง อาคารต่าง ๆ ที่อยู่ใกล้แหล่งน้ำ ดังนั้น  เพื่อเป็นการป้องกันการพังทลายของดิน โดยการน้อมนำแนวพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพล  อดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร โดยการนำ “หญ้าแฝก” มาใช้ในการอนุรักษ์ป้องกันการชะล้างพังทลายของดินและปรับปรุงสภาพแวดล้อมในบริเวณพุทธมณฑลให้ดีขึ้น เนื่องจากหญ้าแฝกเป็นพืชที่มีประโยชน์ต่อการอนุรักษ์ดินและน้ำ ช่วยเพิ่มปริมาณอินทรีย์วัตถุ ความชื้นในดิน เพิ่มอัตราการระบายน้ำและอากาศ ช่วยบำบัดน้ำเสีย มีระบบรากลึกและยาวสานกันเป็นกำแพงธรรมชาติอันแข็งแกร่ง แผ่กระจายลงไปในดินตรง ๆ ช่วยกรองตะกอน ลดความแรง   ของน้ำที่กัดเซาะ รักษาหน้าดินและง่ายต่อการดูแลรักษา  สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติได้ร่วมกับสถานีพัฒนาที่ดินจังหวัดนครปฐม เล็งเห็นความสำคัญ 

ดังกล่าวจึงได้จัดทำโครงการปลูกหญ้าแฝกอนุรักษ์ดินและน้ำภายในบริเวณ  พุทธมณฑล โดยสถานีพัฒนาที่ดินจังหวัดนครปฐม สนับสนุนพันธุ์กล้าหญ้าแฝกเพื่อปลูกในพื้นที่แนวเขื่อนบริเวณพุทธมณฑล
2. วัตถุประสงค์ 
2.1 เพื่อสนองแนวพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดช  
มหาราช บรมนาถบพิตร ในการรณรงค์การใช้หญ้าแฝกในการอนุรักษ์ทรัพยากรดิน ทรัพยากรน้ำและสิ่งแวดล้อม
        2.2 เพื่อป้องกันบริเวณที่มีแนวโน้มที่จะเกิดการเคลื่อนตัวของดิน การชะล้าง และการพังทลาย
ของดินบริเวณแนวเขื่อนในพุทธมณฑลทั้งหมด
        2.3  เพื่อส่งเสริมให้หน่วยงานภาครัฐ และประชาชนทั่วไป เข้ามามีส่วนร่วมในการปลูกหญ้าแฝก
เพื่ออนุรักษ์ทรัพยากรดิน น้ำและสิ่งแวดล้อมภายในพุทธมณฑล

3. เป้าหมาย
        จัดให้มีการรณรงค์การปลูกหญ้าแฝกเพื่อการอนุรักษ์ดิน และน้ำ และปรับปรุงสภาพแวดล้อม      อันเนื่องมาจากพระราชดําริ เผยแพร่ประชาสัมพันธ์เจ้าหน้าที่ในหน่วยงานในสังกัดสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ รวมทั้งหน่วยงานภาครัฐ ประชาชนทั่วไปให้มีความรู้ความเข้าใจวิธีการปลูกหญ้าแฝกรู้ถึงคุณประโยชน์ของหญ้าแฝกในการอนุรักษ์ดินบำบัดน้ำ และปรับปรุงสภาพแวดล้อม ตลอดจนการใช้ประโยชน์หญ้าแฝกด้านอื่นๆ และมีส่วนร่วมช่วยกันปลูกหญ้าแฝก จำนวน 100,000 กล้า
4. ระยะเวลาดำเนินการ
        ตั้งแต่วันที่ 10 สิงหาคม  2563  ถึงวันที่ 27 ธันวาคม  2563
5. สถานที่ดำเนินการ
        พื้นที่บริเวณแนวเขื่อนทั้งหมดในบริเวณพุทธมณฑล โดยกำหนดจุดเริ่มต้นโครงการจากแนวเขื่อนด้านข้างอาคารหอสมุดพระพุทธศาสนามหาสิรินาถถึงแนวเขื่อนสวนอัมพวัน ระยะทาง 10 กิโลเมตร รายละเอียดตามแผนผัง
6.วิธีดำเนินการ 
6.๑ เสนอโครงการเพื่อพิจารณาอนุมัติ 
6.๒ ประสานงานกับส่วนราชการที่เกี่ยวข้อง 
6.๓ ประชาสัมพันธ์เชิญชวนเจ้าหน้าที่สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ และประชาชนทั่วไป 
เข้าร่วมกิจกรรม 
6.๔ จัดเตรียมสถานที่ปลูกหญ้าแฝก 
6.๕ ดำเนินการปลูก ดังนี้
      ระยะที่ ๑ ตั้งแต่วันที่  10- 31 สิงหาคม 2563 จำนวน 20,000 กล้า
      ระยะที่ ๒ ตั้งแต่วันที่ ๑ - ๓๐ กันยายน  ๒๕๖๓ จำนวน 20,000 กล้า
      ระยะที่ 3 ตั้งแต่วันที่ 1 – 31 ตุลาคม  2563  จำนวน  20,000 บาท
      ระยะที่ 4 ตั้งแต่วันที่ ๑ – ๓๐ พฤศจิกายน 2563 จำนวน 20,๐๐๐ กล้า
      ระยะที่ 5 ตั้งแต่วันที่ 1 – 27 ธันวาคม 2563 จำนวน 20,000 กล้า
6.๖ ดูแลรักษา ติดตามผลและรายงานผลการดำเนินงานให้สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ
ทราบต่อไป

7. งบประมาณ
        ไม่ใช้งบประมาณของทางราชการ  ขอรับการสนับสนุนพันธุ์กล้าหญ้าแฝกจากกรมพัฒนาที่ดิน จำนวน 100,000 กล้า
8. หน่วยงานรับผิดชอบ
        ฝ่ายอุทยาน  สำนักงานพุทธมณฑล

พระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราชบรมนาถบพิตร

“ให้ใช้หญ้าแฝกในการพัฒนา ปรับปรุงบำรุงดิน ฟื้นฟูดินให้มีความอุดมสมบูรณ์ และแก้ปัญหาดินเสื่อมโทรมดำเนินการขยายพันธุ์ ทำให้มีกล้าหญ้าแฝกเพียงพอด้วย ที่สำคัญต้องไม่ลืมหน้าที่ของหญ้าแฝกในการอนุรักษ์ดินและนำ                                         และเพื่อการรักษาดินให้ทุกหน่วยงาน และหน่วยงานราชการที่มีศักยภาพในการขยายพันธุ์ ให้ความร่วมมือกับกรมพัฒนาที่ดินในการผลิตกล้าหญ้าแฝก และแจกจ่ายกลุ่มเป้าหมายที่ต้องการให้เพียงพอ”
                                                                                                                     ณ ศาลาเริง วังไกลกังวล อำเภอหัวหิน ประจวบคีรีขันธ์
                                                                                                                                   เมื่อวันที่ ๒๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๔๖

 

 

การปลูกหญ้าแฝก
เพื่อฟื้นฟูทรัพยากรดินและสภาพแวดล้อม

     หญ้าแฝกเป็นพืชเขตร้อน  สามารถพบได้ในสภาพธรรมชาติ ทุกภาคของประเทศ บางแห่งเจริญอยู่อย่างหนาแน่น บางแห่งกระจายอยู่ทั่วไป แต่จากการสำรวจและเก็บตัวอย่างต้นหญ้าแฝก ยังไม่พบว่าบริเวณใดมีลักษณะของการเจริญเหมือนหญ้าที่เป็นวัชพืชโดยทั่วไป  ด้วยเหตุนี้การนำมาใช้ประโยชน์ในด้านการอนุรักษ์ดินและน้ำ เพื่อการฟื้นฟูทรัพยากรดินและรักษาสภาพแวดล้อม จึงยังไม่ก่อให้เกิดปัญหาที่เป็นวัชพืชในพื้นที่ สำหรับหญ้าแฝกเป็นพืชที่เจริญเติบโตโดยการแตกกอ เส้นผ่านศูนย์กลางของกอประมาณ ๓๐ – ๔๐ เซนติเมตร ความสูงประมาณ ๐.๖ – ๑.๐ เมตร ใบมีลักษณะแคบประมาณ ๖ – ๑๐ เซนติเมตร มีความยาวประมาณ ๕๐ – ๗๕ เซนติเมตร มีรากเป็นระบบรากฝอยจำนวนมาก มีการเจริญเติบโตในแนวดิ่งมากกว่าแนวข้าง หยั่งลึก ๑.๕ – ๓.๐ เมตร แต่แผ่ขยายด้านข้างเพียง ๕๐ – ๖๐ เซนติเมตร  

ลักษณะเด่นของหญ้าแฝก
        หญ้าแฝกมีลักษณะเด่นอยู่หลายประการ ที่ช่วยในการฟื้นฟูทรัพยากรดินและการรักษาสภาพแวดล้อม พอสรุปได้ดังนี้
๑.    มีการแตกหน่อรวมเป็นกอเบียดกันแน่น ไม่แผ่ขยายด้านข้าง
๒.    เป็นพืชใบเลี้ยงเดี่ยว อยู่ได้หลายปี มีการแตกหน่อและใบใหม่ ไม่ต้องดูแลมาก
๓.    หญ้าแฝกมีข้อที่สำต้นถี่ ขยายพันธุ์โดยใช้หน่อได้ตลอดปี
๔.    ส่วนใหญ่ไม่ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด ทำให้ควบคุมการแพร่กระจายได้
๕.    มีใบยาว เมื่อตัดแล้วแตกใบใหม่ง่าย ใบแข็ง และทนต่อการย่อยสลาย
๖.    ระบบรากยาว สานกันแน่น และช่วยอุ้มน้ำ
๗.    บริเวณรากเป็นที่อาศัยของจุลินทรีย์ที่เป็นประโยชน์
๘.    ปรับตัวเข้ากับสภาพอวดล้อมต่าง ๆ ได้ดี ทนทานต่อโรคพืชทั่วไป
๙.    หญ้าแฝกมีส่วนที่เจริญอยู่ต่ำกว่าผิวดิน ช่วยให้อยู่รอดจากสภาพต่าง ๆ ได้ดี

การฟื้นฟูทรัพยากรดิน
        การปลูกหญ้าแฝกในพื้นที่ทำการเกษตร ส่วนใหญ่จะมุ่งเน้นในเรื่องของการอนุรักษ์ดินและน้ำ ลดการชะล้างพังทลายของหน้าดิน การช่วยดับจับตะกอนดินในพื้นที่ลาดชัน และจากผลของการศึกษายังพบว่าหญ้าแฝกมีลักษณะในด้านการฟื้นฟูทรัพยากรดินด้วย ซึ่งช่วยให้ดินมีศักยภาพในการเพิ่มผลผลิตพืชดังนี้
๑. การเพิ่มปริมาณอินทรียวัตถุ
เนื่องจากระบบรากของหญ้าแฝดมีรากฝอยค่อนข้างมากและหนาแน่น มีมวลชีวภาพสูงและเจริญแทรกลงไปในดิน เมื่อรากบางส่วนตายไปถูกย่อยสลายจึงเป็นการเพิ่มอินทรียวัตถุให้แก่ดิน สำหรับส่วนของใบพบว่า หญ้าแฝกเจริญเติบโตได้ค่อนข้างเร็ว มวลชีวภาพสูงดังนั้นการตัดใบคลุมดินจึงเป็นอีกแนวทางหนึ่งในการเพิ่มอินทรียวัตถุให้แก่ดิน
๒. การเพิ่มปริมาณความชื้นในดิน
    ระบบที่มีการปลูกหญ้าแฝก พบว่าดินเก็บความชื้นได้มาก และยาวนานกว่า เนื่องจากส่วนของรากหญ้า แฝกที่ประสานกันเป็นร่างแห จะช่วยดูดยึดน้ำไว้ในดิน ซึ่งเห็นได้จากไม้ผลหรือพืชไร่ที่เจริญใกล้แถวหญ้าแฝก มีการเจริญเติบโตที่ดีกว่าพืชที่ไม้ได้ปลูกใกล้หญ้าแฝก
๓. การเพิ่มกิจกรรมของจุลินทรีย์ดิน
ระบบรากของหญ้าแฝกที่เจริญเติบโตแพร่กระจายในดินมีส่วนช่วยให้ดินมีการระบายน้ำและอากาศได้ดีมากกว่าการไม่มีรากหญ้าแฝก

๔. การเพิ่มกิจกรรมของจุลินทรีย์ดิน
        บริเวณรากหญ้าแฝก พบว่ามีเชื้อจุลินทรีย์อยู่มากมายหลายชนิด ส่วนใหญ่มีผลดีต่อการเปลี่ยนแปลงธาตุอาหารพืชในดิน ช่วยให้พืชดูดธาตุอาหารจากดินได้เพิ่มขึ้น และส่งเสริมให้เกิดกิจกรรมของเชื้อจุลินทรีย์ในบริเวณราก ลักษณะดังกล่าวส่งผลดีต่อความเป็นประโยชน์

ของธาตุอาหารพืชในดิน
    จากปัจจัยดังกล่าว การปลูกหญ้าแฝกในพื้นที่ดินเสื่อมโทรมหรือพื้นที่ดินมีปัญหา จึงมีส่วนช่วยฟื้นฟูและปรับปรุงดินให้มีสภาพดีขึ้น เนื่องจากผลของอินทรียวัตถุที่เพิ่มขึ้น และกิจกรรมของเชื้อจุลินทรีย์บริเวณรากหญ้าแฝกรวมทั้งการมีความชื้นที่ยาวนานขึ้น สภาพดินจึงมีการพัฒนาและความอุดมสมบูรณ์เพิ่มขึ้นเป็นลำดับ

การรักษาสภาพแวดล้อม
        หญ้าแฝกเป็นพืชที่มีระบบรากหนาแน่นจำนวนมากและเจริญในแนวลึกมากกว่าด้านข้าง ประกอบกับหญ้าแฝกเจริญเติบโตได้ในสภาพที่มีดลหะหนัก ลักษณะดังกล่าวจึงมีการนำหญ้าแฝกมาปลูก เพื่อใช้บำบัดน้ำทิ้งจากโรงงานอุตสาหกรรมบางประเภทและดูดซับโลหะหนักจากเดิม สำหรับวิธีการที่นำหญ้าแฝกไปปลูกเพื่อจุดประสงค์ในการรักษาสภาพแวดล้อมได้แก่ 

๑. การปลูกหญ้าแฝกรอบขอบบ่อในพุททธมณฑล
บำบัดน้ำทิ้ง เพื่อให้หญ้าแฝก ช่วยดูดโลหะหนักบางชนิด

๒.การปลูกหญ้าแฝกในดินที่ปนเปื้อนโลหะหนัก เพื่อดูดโลหะหนักจากดิน
 

๓. การปลูกหญ้าแฝกแล้วให้น้ำทิ้งไหลผ่านในอัตราไหลที่เหมาะสม


การปลูกหญ้าแฝกในพื้นที่เกษตรกรรม
    สำหรับการปลูกหญ้าแฝกในพื้นที่เกษตรกรรมมีจุดประสงค์ที่สำคัญเพื่อการฟื้นฟูทรัพยากรดินและการอนุรักษ์ดินและน้ำ ซึ่งประกอบด้วย

๑.    การปลูกหญ้าแฝกในพื้นที่ลาดชัน ควรปลูกหญ้าแฝกเป็นแถวแนวระดับความ
ลาดเทในต้นฤดูฝน โดยการทำแนวร่องปลูกตามแนวระดับ ใช้ระยะระหว่างต้น  ๕ เซนติเมตร สำหรับกล้ารากเปลือยและระยะ ๑๐ เซนติเมตร สำหรับหล้าถุง ระยะห้างแถวตามแนวดิ่งไม่เกิน ๒ เมตร หญ้าแฝกจะเจริญเติบโตแตกกอชิดกันภายใน ๔-๖ เดือน

๒.    การปลูกเพื่อควบคุมร่องน้ำและกระจายน้ำ  นำกล้าหญ้าแฝกในถุงพลาสติกที่มีการแตกกอ และแข็งแรงดีแล้วไปปลูกในร่องน้ำ โดยขุดหลุมปลูกขวางร่องน้ำเป็นแนวตรง หรือแนวหัวลูกศรชี้ย้อนไปทิศทางน้ำไหล อาจใช้กระสอบทรายหรือก้อนหินช่วยทำคันเสริมฐานให้มั่นคงตามแนวปลูกหญ้าแฝก ระยะห่างระหว่างต้น ๕ เซนติเมตร สำหรับหล้ารากเปลือย และ ๑๐ เซนติเมตร สำหรับกล้าถุง และระหว่างแนวปลูกหญ้าแฝกไม่เกิน ๒ เมตร ตามแนวตั้งหลังจากเกิดคันดินกั้นน้ำ ควรปลูกหญ้าแฝกต่อจากแนวคันดินกั้นน้ำออกไปทั้งสองข้าง เพื่อเป็นการกระจายน้ำสู่พื้นที่เพาะปลูก

๓.    การปลูกเพื่อรักษาความชุ่มชื้นในสวนผลไม้ ควรปลูกหญ้าแฝกในสวนผลไม้ ระยะที่ไม้ผลยังไม่โต หรือปลูกก่อนที่จะลงไม้ผล โดยปลูกแถวหญ้าแฝกขนานไปกับแถวของไม้ผลที่ระยะกึ่งกลางของแถวไม้ผล หรือปลูกเป็นรูปครึ่งวงกลมให้ห่างจากโคนต้นไม้ผล ๒๓.๕ เมตร เพื่อไม้ผลเจริญเติมโตขึ้นมาคลุมพื้นที่ หญ้าแฝกจะตายไปกลายเป็นอินทรียวัตถุในดินต่อไป


๔.    การปลูกหญ้าแฝกในพื้นที่ดอนที่ปลูกพืชไร่ การปลูกหญ้าตามแนวระดับในพื้นที่ดอนที่ปลูกพืชไร่ โดยการขุดร่องปลูกตามแนวระดับ ระยะห่างระหว่างต้น ๕ เซนติเมตร สำหรับกล้ารากเปลือย และ ๑๐ เซนติเมตร สำหรับกล้าถุง ควรใช้ปุ๋ยหมักรองพื้นก่อนปลูกหญ้าแฝก หรือปลูกหญ้าแฝกเป็นแนวระหว่างแถวปลูกพืชไร่ และควรปลูกในสภาพดินที่มีความชุ่มชื้น ในช่วงต้นฤดูฝน 
๕.    การปลูกหญ้าแฝกในพื้นที่ราบหรือพื้นที่ลุ่ม ในสภาพพื้นที่ราบหรือพื้นที่ลุ่ม ที่มีการปรับสภาพเป็นแปลงยกร่องเพื่อปลูกพืชนั้น สามารถปลูกหญ้าแฝกเป็นแถวรอบขอบเขตพื้นที่ หรือปลูกที่ขอบแปลงยกร่องหญ้าแฝก จะช่วยยึดดินไม่ให้พังทลาย และรักษาความชื้นในดินเอาไว้

    ฝ่ายอุทยาน สำนักงานพุทธมณฑล 
    สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ

 



คะแนนโหวต :
image
image
image
image
 
 
 
 

Website Policy | Privacy Policy | Security Policy | Disclaimer | ข้อกำหนดการใช้ Cookies รองรับการทำงานบน Internet Explorer v.11+, Microsoft Edge, Firefox v.47.0+, Chrome v.51+

จำนวนการเข้าชม : 22,958